تهران در ایستگاه تازه پالایشی؛ از افزایش ۱.۵ میلیون لیتری بنزین تا خورشیدی ۵۰۰ مگاواتی

به گزارش اختصاصی جمهور نیوز، عباس محسنی نیکوگفتار، مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران، با تشریح وضعیت اقتصادی پالایشگاه تهران، یکی از دلایل اصلی اجرای پروژه‌های توسعه‌ای را فاصله میان ارزش نفت خام و ارزش فرآورده‌های تولیدی عنوان کرد.
به گفته او، در سال ۱۴۰۴ نفت خام مورد استفاده پالایشگاه با قیمتی حدود ۵۴ دلار و فرآورده‌های تولیدی با ارزش حدود ۴۲ دلار معامله شده‌اند؛ شرایطی که حاشیه اقتصادی پالایش را محدود می‌کند، در حالی که تبدیل نفت خام به محصولات با ارزش افزوده بالاتر می‌تواند به ازای هر بشکه حدود ۲۲.۵ دلار ارزش افزوده ایجاد کند.
این اختلاف، به گفته محسنی نیکوگفتار، نشان می‌دهد مسیر آینده پالایشگاه‌ها دیگر صرفاً افزایش حجم پالایش نفت خام نیست، بلکه باید به سمت افزایش پیچیدگی، تولید فرآورده‌های با ارزش‌تر و متنوع‌سازی سبد محصولات حرکت کرد.
بنزین تهران یک گام تا یورو ۵
یکی از مهم‌ترین پروژه‌های پالایشگاه تهران در این مسیر، طرح ارتقای کیفیت بنزین است؛ پروژه‌ای که بهره‌برداری از آن می‌تواند حدود یک‌ونیم میلیون لیتر در روز به تولید بنزین کشور اضافه کند.
محسنی نیکوگفتار با اشاره به وضعیت کیفیت فرآورده‌های پالایشگاه تهران گفت این پالایشگاه پیش‌تر نفت‌گاز و نفت سفید خود را مطابق استانداردهای روز یورو تولید کرده و اکنون تمرکز اصلی بر ارتقای کیفیت بنزین قرار دارد.
بر اساس توضیحات مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش، بنزین تولیدی پالایشگاه تهران در بخش عمده شاخص‌ها به استاندارد یورو ۵ نزدیک شده و برای تکمیل این فرآیند، دو مؤلفه اصلی نیازمند اصلاح است؛ کاهش میزان گوگرد و افزایش عدد اکتان.
این پروژه در اسفندماه گذشته وارد مرحله راه‌اندازی شده بود، اما به دلیل شرایط ایجادشده و ملاحظات مربوط به آسیب‌پذیری تأسیسات، روند راه‌اندازی آن متوقف شد و اکنون ادامه عملیات آن در دستور کار قرار دارد.
عبور پالایشگاه از تولید سنتی
برنامه تهران فقط به بنزین محدود نمی‌شود. تولید هگزان صنعتی نیز در دستور کار قرار گرفته تا پالایشگاه از یک تولیدکننده صرف فرآورده‌های متعارف به مجموعه‌ای با سبد متنوع‌تر از محصولات تبدیل شود.
هگزان صنعتی در صنایع مختلف کاربرد دارد و توسعه تولید آن می‌تواند بخشی از نیاز صنایع کشور را تأمین کرده و همزمان ارزش اقتصادی بیشتری برای پالایشگاه ایجاد کند.
این رویکرد در واقع بخشی از همان سیاست افزایش درجه پیچیدگی پالایشگاه‌هاست؛ سیاستی که هدف آن تبدیل سهم بیشتری از نفت خام به محصولاتی با ارزش افزوده بالاتر است.
۵۲ هزار مترمکعب آب کمتر برای تهران
در کنار پروژه‌های تولیدی، پالایشگاه تهران یک هدف مهم دیگر را نیز دنبال می‌کند: کاهش مصرف آب.
بر اساس توضیحات محسنی نیکوگفتار، واحد جدید این مجموعه ظرفیت حدود ۵۲ هزار مترمکعب در روز دارد و بهره‌برداری از آن می‌تواند حدود یک‌ونیم درصد از مصرف آب تهران را کاهش دهد.
اهمیت این طرح در شرایطی که مدیریت منابع آب پایتخت به یکی از چالش‌های جدی تبدیل شده، تنها به اقتصاد پالایشگاه محدود نمی‌شود و می‌تواند در تابستان و دوره‌های اوج مصرف، بخشی از فشار بر شبکه آب تهران را کاهش دهد.
خورشیدی ۵۰۰ مگاواتی در برنامه تهران
پالایشگاه تهران همزمان با طرح‌های افزایش تولید و بهینه‌سازی مصرف، به سمت تولید انرژی پاک نیز حرکت کرده است.
احداث نیروگاه خورشیدی ۵۰۰ مگاواتی یکی از طرح‌های مهمی است که در این مجموعه دنبال می‌شود؛ پروژه‌ای که در صورت تحقق می‌تواند بخشی از نیاز انرژی مجموعه را از محل انرژی تجدیدپذیر تأمین کند و وابستگی به سوخت‌های فسیلی برای تولید برق را کاهش دهد.
این پروژه در چارچوب سیاست‌های جدید کشور برای توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر و مدیریت ناترازی برق دنبال می‌شود.
مدرسه‌سازی در کنار توسعه صنعتی
سرمایه‌گذاری پالایشگاه تهران به پروژه‌های صنعتی محدود نمانده و توسعه زیرساخت‌های اجتماعی نیز در برنامه این مجموعه قرار دارد.در همین راستا، یک مدرسه در سال گذشته به بهره‌برداری رسیده و عملیات ساخت مدرسه دوم نیز ادامه دارد و پروژه اکنون به مرحله اجرای سقف سوم رسیده است.۸۳ همت مطالبات؛ گره مالی پروژه‌های پالایشگاهبا وجود حجم قابل توجه طرح‌های توسعه‌ای، تأمین مالی همچنان یکی از چالش‌های اصلی پیش روی پالایشگاه تهران است.محسنی نیکوگفتار، تأمین قطعات، تخصیص ارز، نوسانات نرخ ارز، مشکلات ثبت سفارش و افزایش مطالبات بابت فرآورده‌های تحویلی را از مهم‌ترین موانع اجرای پروژه‌ها عنوان کرد.او همچنین از وجود حدود ۸۳ هزار میلیارد تومان مطالبات پالایشگاه از وزارت نفت خبر داد؛ رقمی که تعیین تکلیف آن می‌تواند منابع مالی قابل توجهی را برای پیشبرد طرح‌های توسعه‌ای آزاد کند.در مجموع، مسیر جدید پالایشگاه تهران را می‌توان عبور از «پالایش بیشتر» به سمت «ارزش‌آفرینی بیشتر» دانست؛ مسیری که از ارتقای کیفیت بنزین و تولید محصولات جدید آغاز می‌شود، با کاهش مصرف آب و توسعه انرژی خورشیدی ادامه پیدا می‌کند و در نهایت می‌تواند جایگاه اقتصادی پالایشگاه را در زنجیره ارزش نفت کشور تقویت کند.